बीड शहरात पुन्हा एकदा निवडणुकीचा धुरळा उडू लागला आहे. गल्लोगल्ली बैठकांचा गजबजाट, प्रचाराच्या रॅल्या, घोषणांचे आवाज आणि मतदारांना आपल्या बाजूला खेचण्यासाठी होणारे प्रयत्न—या साऱ्यांनी वातावरण तापले आहे. पण या राजकीय धामधुमीत एक प्रश्न पूर्वीपेक्षा अधिक तीव्रतेने उभा राहिला आहे—“आपण जात पाहणार, की काम पाहणार?”
हा प्रश्न केवळ निवडणुकीपुरता मर्यादित नाही; हा बीड शहराच्या संपूर्ण भवितव्याचा गाभा आहे. कारण गेल्या अनेक दशकांत बीडकरांनी प्रामुख्याने जात, गट, समाज, ओळख यांच्या आधारे मतदान केले. “आपला माणूस”, “आपला समाज”, “आपली जात” या भावनिक सूत्रांनी लोकप्रतिनिधी निवडले गेले. परंतु या भावना शहराच्या समस्यांचे समाधान करू शकल्या का? आजही रस्ते खड्डेमय आहेत, कचरा व्यवस्थापन विस्कटलेले आहे, ड्रेनेज अर्धवट, पाणीपुरवठा अनियमित, तर रोजगाराच्या संधी दुरापास्त आहेत. ही वस्तुस्थिती सांगते—जातीय राजकारणाने बीडला काही दिलेले नाही.
म्हणूनच 2025 ची निवडणूक बीडकरांसमोर एक निर्णायक प्रश्न ठेवते—जात पाहिली तर शहर तसच राहील; काम पाहिलं तर शहर बदलेल.
बीड सामाजिक रचनेच्या दृष्टीने विविधतेने परिपूर्ण आहे. हेच बीडचे सामर्थ्य असताना, राजकारणाने या विविधतेचे तुकडे करून त्याचा फायदा घेतला—“विशिष्ट समाजाचा उमेदवार”, “हा प्रभाग आमच्या जातीतला”, “आपल्या गटाचा प्रतिनिधी.” अशी गणिते रचून निवडणुकींचे तंत्र नियंत्रित केले गेले. याचा परिणाम असा झाला की प्रतिनिधींची निवड “कामगिरी”वर नव्हे, तर “जातीय ओळख” यावर झाली. परिणामी शहराच्या विकासाचे चाक मंदावले आणि बीड “जातीय प्रतिनिधींचे शहर” बनले, “विकास प्रतिनिधींचे” नाही.
या सर्व पार्श्वभूमीवर मतदारांनी स्वतःला काही स्पष्ट प्रश्न विचारणे आवश्यक आहे—“या उमेदवाराने पाच वर्षांत काय काम केले?”, “याच्या वॉर्डात रस्ते खरंच सुधारले का?”, “पाणीपुरवठा आणि स्वच्छतेत काही बदल घडला का?”, “ड्रेनेज आणि कचरा व्यवस्थापनाची स्थिती सुधारली का?”, “याने भ्रष्टाचाराला विरोध केला का?”, “शहरासाठी याने दीर्घकालीन योजना सादर केली का?” हे प्रश्न सरळ आणि सोपे आहेत, परंतु उत्तर देताना अनेक राजकीय चेहरे उघडे पडतात.
वास्तव हे आहे की जातीय चौकटीत अडकलेले नेते शहर बदलत नाहीत; काम करणारे नेतेच शहर घडवतात. जातीय एकजुटीच्या आधारावर निवडलेले नेते कामापेक्षा समाजाचे संरक्षण करण्याच्या राजकारणात अडकतात, आणि शहर विकासाच्या मागे पडते. आज बीडच्या समोरच्या समस्या या जातीय मतदानाचे दुष्परिणाम आहेत—खड्डेमय रस्ते, पावसाळ्यात ठप्प होणारे शहर, कचऱ्याचे ढिगारे, वाहतूक कोंडी, अस्थिर पाणीपुरवठा, उद्योगविकासाचा अभाव, रोजगाराची तूट आणि डिजिटल प्रशासनाची अपुरी अंमलबजावणी. या समस्या जातीतून सुटत नाहीत. या समस्या फक्त प्रामाणिक, सक्षम आणि भविष्यवादी नेतृत्वातून सुटू शकतात.
जात भावनिक करते, परंतु विकास हा गणित, डेटा, पारदर्शकता आणि उत्तरदायित्व यांवर उभा असतो. म्हणूनच जबाबदार नेतृत्व ही बीडची सर्वात मोठी गरज आहे. मतदारांनी जात ओलांडून “नेता कोण?” न विचारता “नेता काय करू शकतो?” हा प्रश्न विचारणे अत्यावश्यक आहे. जबाबदार नेतृत्वात तीन गुण हवेत—कामगिरी, दृष्टिकोन आणि सदाचार.
कामगिरी म्हणजे प्रत्यक्ष केलेले कार्य. ज्याने काम केले त्याला दुजोरा; जे निष्क्रिय राहिले त्यांना सुट्टी.
दृष्टिकोन म्हणजे शहराचा एकत्रित विकास आराखडा—रस्ते, पाणी, ड्रेनेज, वाहतूक, उद्योग आणि स्वच्छता यांचा समन्वय.
सदाचार म्हणजे भ्रष्टाचार, गटबाजी व स्वार्थी राजकारणापलीकडे जाण्याची क्षमता.
शहराचा चेहरा बदलवणारा नेता तोच—जो जातीतून नव्हे, तर कामातून ओळख निर्माण करतो.
2025 ची निवडणूक बीडसाठी फक्त सत्तांतराची संधी नाही; ही विचारांतराची संधी आहे. जर बीडकरांनी पुन्हा जातीय समीकरणांना साथ दिली, तर पुढील पाच वर्षेही याच समस्यांचा पाढा वाचावा लागेल. परंतु जर मतदारांनी “कामगिरी आधारित मतदान” स्वीकारले, तर बीडचे पुढील दशक बदलू शकते—असलेली समस्या कमी होईल, शहर पुढे जाईल, आणि विकासाचा नवा आरंभ होईल.
शहर बदलण्याची गुरुकिल्ली एका प्रश्नात दडलेली आहे—“आपण जात पाहणार, की काम पाहणार?” ही ओळ केवळ टीका नाही; ही बीडचा मार्ग ठरवणारी निर्णायक कसोटी आहे. जात पाहिली तर शहर पुन्हा मागेच राहील. काम पाहिलं तर शहर पुढे जाईल आणि विकासाचा मार्ग पकडेल.
निवडणूक हा लोकशाहीचा उत्सव आहे—आणि उत्सव हा भावना नव्हे, तर प्रगल्भ निर्णयांचा असावा. स्मार्ट, स्वच्छ, सुरक्षित आणि प्रगत बीड—हे स्वप्न जातीय पायावर उभे राहत नाही. ते उभे राहते कामगिरी, दृष्टिकोन आणि जबाबदार नेतृत्वावर.
म्हणूनच मतदानाच्या दिवशी प्रत्येक बीडकराने स्वतःला हा प्रश्न विचारायला हवा—
“मी जात पाहतोय, की काम?”
या प्रश्नाचे उत्तरच बीड शहराच्या उद्याचा पाया घालणारे ठरेल.
संपादक
प्रा गणेश पोकळे